Sejm Wielki i Konstytucja 3 maja. Marian Piłka: Nieodpowiedzialny patriotyzm


Stanisław August z Bożej łaski Król Polski, Wielki Książe Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflancki, Smoleński, Siewierski i Czenichowski, wszem wobec i każdemu z osobna do wiadomości podajemy. Sejm ordynaryjny w pierwszy poniedziałek po św. Michale, tj. dnia 6-go miesiąca października tu w Warszawie w tym roku składamy. Sejmikom zaś po województwach, ziemiach i powiatach dzień 18 miesiąca sierpnia naznaczamy.

Wybrani na sejmikach posłowie zaczęli zjeżdżac do Warszawy. Nikt z nich nie przypuszczał, że obrady będą trwac cztery lata. O dawna mądrzy ludzie nawoływali, że czas się wziąc do naprawy Rzeczypospolitej. Lecz dopiero pierwszy rozbiór wstrząsnął umysłami i sumieniami. Ujrzano że słabośc Polski ma swoją przyczynę przede wszystkim w wadach ustrojowych państwa. Oto panorama Rzeczypospolitej, jaką widzieli i przekazywali rodakom Konarski, Staszic i Kołłątaj. Szlachecka anarchia, „Liberum Veto„, słabośc władzy królewskiej, samowola magnacka, nędza i poddaństwo chłopów, wegetacja miast, mała armia.

Olbrzymie ale słabe militarnie państwo polskie istniało w cieniu 200 tysięcznej amii pruskiej, 280 tysięcznej austriackiej i 350 tysięcznej armii rosyjskiej. Polacy mieli wówczas 16 tysięcy żołnierzy (!). Oczywiście ta garstka wojska nie mogła obronic granic gdy doszło do pierwszego rozbioru. W siedem lat po rozbiorze zaistniała lepsza sytuacja dla Polski. Państwa zaborcze znalazły się w przeciwnych obozach. Rosja wojowała z Turcją i Szwecją a była wspomagana przez Austrię. Prusy natomiast wspomagały Szwecję.

Kazimierz Nestor Sapieha Marszałek konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego - Franz Joseph Pitschmann

Kazimierz Nestor Sapieha Marszałek konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego – Franz Joseph Pitschmann

Sejm który 6 października 1788 roku zebrał się na zamku w Warszawie uzyskuje większą swobodę do działania. Zawiązano go w konfederację. Oznaczało to że uchwały będą zapadały większością głosów. Marszałkiem konfederacji koronnej zostaje Stanisław Nałęcz Małachowski a konfederacji litewskiej Kazimierz Nestor Sapieha. Jedną z pierwszych uchwał sejmowych (20 października) jest podniesienie ilości wojska do 100 tysięcy. Uchwała zapada wśród olbrzymiego entuzjazmu. Na jednym z następnych posiedzeń poseł Brzesko-Litewski Matuszewicz składa wniosek aby powołac Sejm stały – zawsze gotowy do obrad. Ambasador Carycy (Katarzyny II) protestuje zapowiadając, że zmiana kształtu sejmu będzie naruszeniem Polsko – Rosyjskich umów porozbiorowych. Dyplomacja pruska proponuje Polsce sojusz w imieniu króla Wilhelma II – nie rezygnując przy tym  z dalszych planów rozbiorowych. W tej gorącej atmosferze 19 stycznia 1789 Sejm obala „Radę Nieustającą” – dotychczasowy rząd narzucony Polakom  po Sejmie Rozbiorowym. Dla zasilenia skarbu a przede wszystkim na potrzeby wojska 26 marca 1789 roku ustanowiono 20% podatek od dochodów duchowieństwa, 10 procentowym podatkiem obłożono dochody szlachty. Ważną uchwałą (17 listopada 1789 roku) jest powołanie „Komisji Porządkowych” cywilno-wojskowych. Były to zorganizowane od nowa władze organizacyjne w województwach ziemiach i powiatach.

Marszałek konfederacji Korony Królestwa Polskiego i marszałek Sejmu Czteroletniego Stanisław Małachowski - Józef Peszka

Marszałek konfederacji Korony Królestwa Polskiego i marszałek Sejmu Czteroletniego Stanisław Małachowski – Józef Peszka

Z czasem wyłaniają się w Sejmie trzy główne stronnictwa: „patriotyczne” – które dąży do gruntownej reformy państwa i do usunięcia z Polski wpływów dworu petersburskiego. Filarami stronnictwa są: Ignacy Potocki, Stanisław Małachowski i Hugo Kołłątaj, który choc nie był posłem wywierał duży wpływ na poczynania patriotów. Polityczne dzieła Kołłątaja (Do Stanisława Małachowskiego […] Anonima listów kilka) będą podstawą do opracowania przyszłej konstytucji. Kołłątaj staje też na czele grupy („Kuźnica Kołłątajowska„) pisarzy i polityków którzy swoimi pismami uzasadniają wprowadzenie reform. Przeciwny obóz tworzy „stronnictwo hetmańskie” – z Branickim, Rzewuskim i Szczęsnym Potockim na czele. Głosi ono nienaruszalnośc praw i przywilejów. Szczególnie intensywnie występuje przeciwko wzmocnieniu władzy centralnej zagrażającej pozycji magnatów. Działa w oparciu o dwór Carycy. „Stronnictwo królewskie” (król, brat króla, prymas Michał Poniatowski, kanclerz Jacek Małachowski) działa pomiędzy obiema grupami – dąży do wzmocnienia władzy przy zachowaniu związków z Rosją. Z czasem król i jego stronnicy połączą się ze stronnictwem patriotycznym. W czasie trwania Sejmu zjeżdżają do Warszawy reprezentanci 141 miast aby domagac się uchwalenia większych praw dla mieszczan. Ułożono w tej sprawie „memoriał” i przedłożono Sejmowi podczas sławnej „Czarnej Procesji” 2 grudnia 1789 roku. Szlachta zrozumiała, że dłużej nie będzie mogła trzymac stanu mieszczańskiego z dala od rządów. Mogłoby się to skończyc rewolucją jak parę miesięcy temu we Francji.

Hugon Kołłątaj referendarz wielki litewski od 1786, podkanclerzy koronny od 1791 - Józef Peszka

Hugon Kołłątaj referendarz wielki litewski od 1786, podkanclerzy koronny od 1791 – Józef Peszka

Tymczasem dojrzała sprawa traktatu z Prusami. Król Fryderyk Wilhelm II w punkcie o poręczeniu niepodległości Polski (w którym zobowiązywały się przyjść z pomocą Rzeczypospolitej w razie jej zaatakowania przez Rosję) nadmienia, że zrobi wszystko co okoliczności wskażą i pozwolą (czyli nic). Żąda przy tym włączenia do Prus Gdańska. Rozczarowanie i oburzenie na Sejmie jest wielkie. Prusy wycofują się ze swych żądań a traktat zostaje podpisany 29 marca 1790 . Niedługo i tak okaże się on bezwartościowy. Lecz oto mocarstwa ościenne kończą wojny. Austria odstępuje od wojny z Turcją. Prusy zawierają przymierze z Austrią a Rosja podpisuje pokój ze Szwecją. Już tylko Rosja bije się z Turcją a wkrótce sprawa Polska znów stanie się sprawą centralną.

2 sierpnia 1790 roku wniesiono wreszcie pod obrady projekt konstytucji. Jego głównym autorem jest Ignacy Potocki. Projekt wznieca ostrą polemikę. Szczególnie sprawa rozdawnictwa przez Króla stanowisk urzędniczych i dostojeństw, oraz sprawa elekcji i przyszłości tronu wywołuje liczne zastrzeżenia. Komisji projektowej zalecono poprawki. Główna inicjatywę prawodawczą po Ignacym Potockim przejmuje Król. Sejm obraduje już prawie dwa lata. Aby nie chamowac dalszych prac kadencje poselską przedłużono o dalsze 2 lata i rozpisano dodatkowe wybory. 16 grudnia 1790 roku obrady Sejmu rozpoczęły się w podwójnej obsadzie 359 posłów. 24 marca 1791 roku w uchwalonej „ustawie o sejmikach” pozbawiono prawa wyborczego szlachtę nie posiadającą ziemi i biedotę szlachecką („szlachta gołota”) zależną od magnatów korzystających często z ich głosów na sejmikach, sejmach i elekcjach. 18 kwietnia 1791 w „prawie o miastach” mieszczanie uzyskują szeroki samorząd, własne sądownictwo, prawo zabraniające uwięzienia oskarżonego przed zapadnięciem wyroku sądowego, prawo nabywania dóbr ziemskich, prawo do „nobilitacji szlacheckiej”. Zostają też dopuszczeni choc w ograniczonym zakresie do Sejmu, armii, ministerstw i komisji porządkowych. Przed Świętami Wielkanocnymi sesję zamknięto. Zwolennicy nowej konstytucji postanowili wnieśc ją pod głosowanie zaraz po rozpoczęciu obrad. Nadszedł pamiętny dzień – 3 maja 1791 roku. Marszałek Małachowski przedstawił cele konstytucji. Poseł Suchorzewski protestuje dopatrując się w niej despotyzmu władzy. Posłowie Wołyńscy wnoszą opozycję przeciw „następstwu tronu”. Popiera ich zaledwie kilku posłów – reszta głosuje za konstytucją. Sala wiwatuje: „Wiwat Król! Wiwat Naród! Wiwat Konstytucja!” Zapanował atmosfera święta i radości.

Konstytucja 3maja - Jan Matejko

Konstytucja 3maja – Jan Matejko

„Konstytucja 3 maja” (czyli „Ustawa Rządowa”) zawierała 11 rozdziałów. Pierwszy rozdział głosił, że religia Katolicka jest „religią panującą”, lecz ludziom wszystkich obrządków zapewnia się wolnośc wyznania. W rozdziale drugim szlachcie zagwarantowano wszystkie prawa i przywileje jakie miała dotąd, jednak szlachtę nieosiadłą i czynszową – najbardziej zależną od magnatów – odsunięto od udziału w sejmikach. Szlachectwo miało się odtąd połączyc nie tylko z urodzeniem, ale i z własnością ziemi oraz funkcją społeczną. W rozdziale trzecim mieszczanie otrzymali szerokie przywileje, znane już z „prawa o miastach” – prawo to weszło całe do Konstytucji. Rozdział czwarty głosił pochwałę ludu rolniczego i  wzięcie go pod opiekę prawa. Nie rozwiązywało to drażliwej dla szlachty sprawy chłopskiej, ale jednak zamieszczenie jej w Konstytucji oznaczało początek zmian. Rozdział piąty dotyczący „władzy rządowej” ogłaszał: Rząd składa się z trzech władz. Ustawodawczej – uosobionej w Sejmie, wykonawczej – w rękach Króla i Straży Praw, oraz sądowniczej. W rozdziale szóstym – Sejm czyli najwyższa władza prawodawcza i ustawodawcza dzieli się na izby: Poselską i Senatorską. Sejm jest wybierany co dwa lata i w każdej chwili może byc zwołany. Zostały zniesione „liberum veto” i „konfederacje” a uchwały zapadają większością głosów. Izba poselska uchwala projekty ustaw, senatorska potwierdza je lub zawiesza, ale tylko do następnego sejmu. Było to dalsze ograniczenie dominacji magnackiej. Ponadto uchwalono że Tron Królewski jest dziedziczny w obrębie wybranej dynastii. Następcą zostaje Fryderyk August z dynastii panującej w Saksonii. Zniesiono więc „wolną elekcję”, która przez spory, przekupstwa i zbrojne interwencje osłabiała państwo. W rozdziale siódmym – władzę wykonawczą sprawowac miał Król ze „Strażą Praw” jako radą ministrów. Straży Praw podlegały „Komisje Wielkie” czyli ministerstwa (Spraw zagranicznych, Policji, Wojny, Pieczęci i Skarbu). Za swą działalnośc ministrowie odpowiedzialni byli przed Sejmem. W rozdziale ósmym – władza sądownicza miała należec do zreformowanych Sądów Pierwszej Instancji, od których przysługiwało odwołanie się do Trybunałów. Rozdział dziewiąty dotyczy „Regencji” na wypadek gdyby Król nie mógł sprawowac swoich obowiązków. Rozdział dziesiąty omawiał edukację królewskich dzieci. Muszą byc one wychowywane w poszanowaniu polskich tradycji i praw. Ostatni rozdział Konstytucji głosił że wszyscy obywatele są obrońcami kraju i swobód narodowych a wojsko jest siłą obronną wziętą z ogólnej siły narodu. Konstytucja 3 maja pomimo niedociągnięc była dziełem wielkim. Po wiekach zacofania i słabości uchwalona w niezmiernie trudnych warunkach, nadawała Polsce prawa które mogły ją dźwignąc i ocalic, ale historia potoczyła się inaczej.

Po przyjęciu „Ustawy Rządowej” uchwalono akt „Zaręczenia Wzajemnego” w którym doszło do scalenia Polski i Litwy (wspólne wojsko, rząd i skarb). Wielce zasłużony Hugo Kołłątaj zostaje Podkanclerzem. W wystąpieniu sejmowym  mówi on o dalszych reformach z dziedziny ekonomii, oświaty i prawa. Wreszcie 15 września 1791 roku dochodzi do posiedzenia Sejmu z udziałem przedstawicieli miast. 

Lecz oto 9 stycznia 1792 roku Warszawę obiega wiadomość o zawarciu przez Rosję pokoju z Turcją. Sejm przyspiesza obrady. Dla zasilenia skarbu ogłoszono 24 kwietnia 1792 roku ustawę o sprzedaży królewszczyzn. Chłopom osiadłym w królewszczyznach przyznano szereg ulg. Tymczasem w Petersburgu trzej magnaci: Szczęsny Potocki, Seweryn Rzewuski i Ksawery Branicki w porozumieniu z dworem Katarzyny II organizują w nocy z 18 na 19 maja 1792 roku „Konfederację Targowicką” wymierzoną przeciw zaistniałym zmianom w Polsce. Caryca korzystając z inicjatywy zdrajców występuje zbrojnie. Jej armia wkracza do Polski aby zniszczyc zarazę rewolucyjną. Sejm mobilizuje siły do obrony i zatwierdza ostatnie ustawy. Na sali rozlega się wołanie: „Przestańmy pisac prawa a idźmy ich bronic!”. Nastaje dzień 29 maja 1792 roku – zawieszenia obrad sejmowych. Do głosu teraz dojdą armaty. 

Wieszanie zdrajcow Targowiczan - Norblin Jan Piotr

Wieszanie zdrajcow Targowiczan – Norblin Jan Piotr

Armia koronna stacza kilka bitew. Zwycięża 18 czerwca pod Zieleńcami (w dniu bitwy ustanowiono odznaczenie wojskowe Virtuti Militari), lecz w skutek przewagi przeciwnika wycofuje się. Armią dowodzi Książe Józef Poniatowski. Armia Litewska jest w chaotycznym odwrocie. Jej dowódca Książe  Ludwik Wirtemberski spokrewniony z Cesarzową Rosyjską i Królem Pruskim okazuje się zdrajcą. Obie armie pomimo strat nie są pobite. Stoi także w odwodzie armia rezerwowa. Król jednak nie wierząc w obronę ani zwycięstwo przystępuje do Targowicy. Jako naczelny wódz wydaje wojsku rozkaz zaprzestania działań wojennych. 16 sierpnia 1792 roku walka w obronie Konstytucji zostaje zakończona. Targowiczanie tryumfują przekreślając to wszystko co wolą całego narodu powołane zostało do naprawy ojczyzny a za plecami ich przywódców toczą się już targi o „drugi rozbiór Polski”. 

Jednak dzieło Sejmu Czteroletniego pozostanie w świadomości Polaków. W bramę stuletniej niewoli wejdą z podniesionym czołem, gdyż wbrew zdradzie i przemocy uporządkowali dom ojczysty. Ta świadomośc pomoże im walczyc o wolnośc i zwyciężyc.

Reżyseria, Scenariusz i Komentarz – Edward Pałczyński (video). Polecam również – Jacek Drozd: Konfederacja Barska… przyczyny, przebieg i skutki

Ustrojowe i moralne aspekty Konstytucji nie zmieniają jednak, jednej zasadniczej sprawy, że jej uchwalenie było bezpośrednią przyczyną wojny z Rosja i w konsekwencji upadku państwa. I choć historycy doszukują się różnych zaniedbań, ze strony polskiej, których unikniecie mogłoby poprawić częściowo sytuację, to jednak jest brak dostatecznego dowodu, że państwo z takim potencjałem militarnym i w takim położeniu mogło zostać uratowane, po rzuceniu wyzwania dotychczasowemu gwarantowi istniejącego status quo. Nie ulega więc wątpliwości, że to dzieło Sejmu Czteroletniego doprowadziło do wybuchu wojny do której Polska nie była wystarczająco przygotowana i którą prowadziła w nieudolny sposób. Przegrana zaś w tej wojnie, pomimo późniejszego zrywu powstania kościuszkowskiego, który ratował honor Polaków, doprowadziła do katastrofy rozbiorowej.

Polonia Konstytucja 3 Maja 1791 - Jan Styka

Polonia Konstytucja 3 Maja 1791 – Jan Styka

Powstaje pytanie o sam sens reform tego Sejmu, ich zakres, zwłaszcza charakter polityki zagranicznej i samej Konstytucji ustanawiającej dynastie panującą domu saskiego. Czy warto było podejmować działania, które w takim zakresie, musiały się zakończyć katastrofą państwa. I czy walory ustrojowe samej Konstytucji i jej moralne znaczenie w okresie zaborów są wystarczającym argumentem do tak jednoznacznie pozytywnej i chwalebnej oceny polityki Sejmu Czteroletniego? Czy była możliwość uratowania państwa i dotrwania do epoki napoleońskiej i uzyskania wtedy statusu niepodległego podmiotu konstytuującego ówczesny porządek międzynarodowy? Na to pytanie można odpowiedzieć twierdząco. Polska miała zdecydowane szanse trwania jako państwo podporządkowane Rosji i jednocześnie , jak to było w okresie poprzedzającym Sejm Czteroletni, dynamicznie się rozwijać gospodarczo, demograficznie, społecznie , kulturowo, a jednocześnie powoli porządkując sprawy ustrojowe i administracyjne państwa. Jednocześnie można było szkolić armie, która w dogodnym momencie mogłaby być radykalnie rozbudowana. Doświadczenie okresu stanisławowskiego pokazuje, ze zarówno pacyfikacja polskiej anarchii ustrojowej stopniowo postępowała, jak też wzrastały dochody podatkowe (trzykrotnie w porównaniu z okresem saskim i to pomimo utraty gospodarczo ważnych terytoriów w I rozbiorze).Symbolem rozwoju była Warszawa, której liczba mieszkańców wzrosła z 30 tyś w u kresu panowania saskiego, do 100 tyś w przededniu zwołania tego Sejmu. Polska ówczesna rozwijała się nie tylko dynamicznie, ale ten dynamizm miał cechy trwałości. Za 10-15lat wewnętrzne siły Rzeczpospolitej byłby nieporównywalnie większe, niż w omawianym okresie. Był to czas bowiem odbudowy wewnętrznych sił i podstawowym zadaniem politycznym ówczesnego państwa było zapewnienie bezpieczeństwa tym ozdrowieńczym procesom. Oczywiście te procesy byłby znaczniej bardziej dynamiczne przy innym, bardziej sprawnym ustroju. Ale tu postulat reformy ustrojowej zderzał się z postulatem zabezpieczenia wewnętrznego rozwoju i w konsekwencji trwania państwa.

Oczywiście to zderzenie nie musiało być totalne i zasadnicze. Wybuch wojny rosyjsko-tureckiej i konflikt prusko-austriacki tworzył znakomitą koniunkturę międzynarodową dla sprawy polskiej. Ta sytuacja dawała możliwość znacznego posunięcia sprawy polskiej do przodu bez narażania jej na rosyjskie retorsje i groźbę zagłady państwa. Ale jak każda koniunktura, ta także miała wszelkie cechy przejściowości. Przede wszystkim wszystkie reformy powinny być prowadzone w ramach poszanowania zasadniczego interesu rosyjskiego utrzymania Rzeczpospolitej w zasięgu rosyjskiej dominacji. To prawda, że Rosja nie chciała zasadniczych zmian ustrojowych, ale w ówczesnej sytuacji byłaby zmuszona do zaakceptowania reform częściowych usprawniających administracje państwa i powiększenia armii. Natomiast nie do zaakceptowania dla niej była zwłaszcza kwestia sojuszu pruskiego, wyjmująca Polskę z rosyjskiej strefy wpływu i kwestia dziedziczności tronu w dynastii saskiej. Także niepoważna i wyzywająca dla Rosji retoryka doby tego Sejmu tworzyła silne antypolskie emocje w Petersburgu. Dlatego wykorzystanie tej koniunktury było celem zarówno obozu królewskiego, jak i stronnictwa patriotycznego. Król Poniatowski , inteligentny, ale bez charakteru, był świadomy zagrożeń dla polskiej państwowości. Natomiast stronnictwo patriotyczne składające się w znacznej mierze z młodych „dwudziestopięcioletnich Solonów’ , było wyrazem przemian pokoleniowych epoki stanisławowskiej i odrodzenia patriotyzmu wśród pokolenia wychowanego w dobie prób naprawy państwa. Było to pokolenie bardzo patriotyczne, ale bez dostatecznej wiedzy, zwłaszcza w zakresie polityki zagranicznej, skłonne do emocji, zachowań często nieprzemyślanych, mało realistycznych i radykalnych. Cały zaś Sejm Czteroletni charakteryzowało straszliwe gadulstwo, które uniemożliwiało szybkie podejmowanie decyzji i tym samym stratę czasu. Sama Konstytucja została dopiero uchwalona gdy kończył się okres koniunktury międzynarodowej i nie dawał wielkich szans na międzynarodową akcję w celu wymuszenia na Rosji akceptacji dokonanych zmian.

Konstytucja 3 maja 1791 roku - Ustawa Rządowa

Konstytucja 3 maja 1791 roku – Ustawa Rządowa

Ale zasadniczy błąd twórców Konstytucji i sojuszu pruskiego, polegał na niedocenieniu antypolskiego interesu Prus w uzyskaniu części polskiego terytorium. Polityka Prus była obliczona na osiągniecie tego celu najpierw w porozumieniu z Polska, a po fiasku tej polityki, na porozumieniu z Rosja i kolejnym rozbiorze. Polityka Prus odegrała zasadniczą rolę w budowaniu antyrosyjskiej ,w skutkach, polityki Sejmu Czteroletniego i w konsekwencji doprowadziła nie tylko do izolacji Polski, ale i tragicznej w skutkach wojny z Rosja. Sojusz z Prusami w momencie próby okazał się mniej warty niż papier na którym był spisany…

…w obozie patriotycznym dominowali młodzi, zapaleni patrioci, ale bez wystarczającej wiedzy i doświadczenia. Także przywódcy tego obozu nie dysponowali często tymi walorami. W tym obozie wiara w powodzenie własnych patriotycznych aspiracji sąsiadowała z naiwnością oceny intencji i interesów poszczególnych państw i często niezrozumienia konsekwencji poszczególnych wydarzeń. Radykalizm działań, a zwłaszcza słów, przesłaniał bowiem zdolność prowadzenia skutecznej i realistycznej polityki. W tym sensie, ten obóz nie był dostatecznie przygotowany do najbardziej efektywnego wykorzystania ówczesnej koniunktury, bez narażenia istnienia państwowości.”…

Ostatni fragment pozwoliłem sobie pogrubić, ponieważ w moim mniemaniu jest to wniosek do bólu logiczny i trafny jak kop w zad… W ogóle cały tekst jest dobry. Temat potraktowany z zimną kalkulacją, racjonalnie, logicznie i bez łzawej i buńczucznej „bohaterszczyzny” – z perspektywy polskiej racji stanu…  Takiego Piłkę mogę czytać codziennie. Polecam lekturę całości tu: prawicarzeczypospolitej.org

Rzecz jasna – to że chcieliśmy uporządkować swój dom i wziąć się za siebie nie było samo w sobie złe (niby dlaczego? 🙂 )…ale! Z oczywistych powodów zaborcy nie mogli nam na to pozwolić, więc z całą pewnością Konstytucja 3 maja był to argument (pretekst) dla zaborców do działania na rzecz dobicia konającego, więc w tym sensie Konstytucja przyspieszyła naszą zgubę… Czy można było zreformować kraj w tajemnicy przed zaborcami? W taki sposób żeby ich nie niepokoić i nie „prowokować” do ostatecznych rozwiązań? Tego nikt nie może ani wykluczyć ani potwierdzić, bo historia potoczyła się inaczej. Ziarno patriotyzmu zostało zasiane i wiele umysłów zostało nim dotknięte. Problem w tym, czy wytrzymalibyśmy ze swoimi intencjami do odpowiedniej chwili. Osobiście uważam, że w tamtym czasie priorytetem było przetrwać (utrzymać państwowość) by móc w przyszłości (w dogodnym czasie) uderzyć. Wtedy może nie czcilibyśmy tylu „pięknych porażek” a jedno wymęczone, wypracowane i zasłużone zwycięstwo. Jednak zastanawianie się dziś nad tym „co by było gdyby” jest pozbawione sensu, a snucie alternatywnych wersji historii jest nieracjonalne. Jedna zdrada mogłaby położyć cały nasz misterny plan, tak jak jedna iskra mogłaby skierować przeciwko sobie naszych zaborców, dając nam doskonałą okazję do zrzucenia jarzma. Nikt wtedy nie wiedział że pojawi się Napoleon Bonaparte 🙂 bo gdyby wiedział (Państwo rozumieją absurdalność takich dywagacji?)…

Pamiętajmy jednak że to nie „wina” Konstytucji że zostaliśmy „rozebrani” bo zrobili to zaborcy, zaś sama Konstytucja, jak i reforma kraju była spóźniona i to sporo. Czy można było poczekać na lepszy moment? Można było. Czy nadszedłby taki moment? Nie wiem. Wiem tylko że w 120 lat później podczas gdy zaborcy chwycili się za łby wykorzystaliśmy sytuację na wybicie się na niepodległość. Taka jest historia, że co raz się stało to już się nie odstanie.

…Odys

podobne: Targowiczanin herbu „Ciołek” i jego naśladowcy herbu „euro”

polecam również: Lot orła, oraz: Czekoladowy „ożeu… i morze”. Co takiego „świętujemy” 2-go maja?

Melancholia. Prolog. Widzenie. - Jacek Malczewski

Melancholia. Prolog. Widzenie. – Jacek Malczewski

Reklamy

9 comments on “Sejm Wielki i Konstytucja 3 maja. Marian Piłka: Nieodpowiedzialny patriotyzm

  1. Pingback: Targowiczanin herbu „Ciołek” i jego naśladowcy herbu „euro” | Łódź Odysa

  2. Pingback: „mołojecka brawura i bohaterszczyzna” a na rękach krew | Łódź Odysa

  3. Pingback: Tradycja Szkoły Rycerskiej w Liceum Akademickiego Korpusu Kadetów w Łysej Górze. | Łódź Odysa

  4. Pingback: Konstytucja 3 maja. Masońska czy nie masońska? | Łódź Odysa

  5. Pingback: Czego uczy nas Konstytucja 3 maja i kto powinien siedzieć na miejscu „Stańczyka” (Matejki).”Kasandra” Jacka Kaczmarskiego. | Łódź Odysa

  6. Pingback: Wacława Sobieskiego „Pańska buta” do „Rokoszu” Jacka Kaczmarskiego. Szlachta (nie) pracuje! | Łódź Odysa

  7. Pingback: Szwagrzyk i „Wyklęci”, romantycy czy realiści? Czy postokrągłostołowe rozbójnicze elity to jest to o co walczyli? Legenda NSZ i próba jej oczernienia przez PRL. Brygada Świętokrzyska. | Łódź Odysa

  8. Pingback: Unia z Litwą i „przedmurze chrześcijaństwa” czyli Polska między Wschodem a Zachodem. Czy można być cywilizowanym na dwa sposoby? | Łódź Odysa

  9. Pingback: Stanisław Michalkiewicz z okazji 20 rocznicy „majówki” o „świętości” pracy, trybunale oraz konstytucji dawnej, obecnej i przyszłej. „Teatr na Wyspie” (Gajowniczka) | Łódź Odysa

Dodaj komentarz (byle bez epitetów i wulgaryzmów)

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s