Andrzej Szczęśniak: Jak powstały petrodolary.


„Państwa eksportujące ropę naftową zarabiają ogromne pieniądze. W Polsce obiektem zainteresowania jest Rosja, której płacimy wysokie rachunki, i której od lat wróży się upadek, gdyby ceny ropy znacznie spadły. Jednak problem jest znacznie szerszy – nie ogranicza się do Rosji. Bogactw tworzone dzięki surowcom energetycznym wpływa na światową politykę. Czym jest petrodolar, jaką rolę odgrywa w dzisiejszym świecie? Oto jego krótka historia.”

część 1.

Jak powstały petrodolary

W epoce bardzo wysokich cen ropy jej eksporterzy zarabiają niewiarygodnie wielkie pieniądze. Kraje OPEC osiągają dochody powyżej biliona, czyli tysiąca miliardów dolarów rocznie (dla porównania Polska osiąga z całego swojego eksportu 250 mld dolarów). Ogromna część tych pieniędzy przypada krajom Półwyspu Arabskiego, z czego większość – Arabii Saudyjskiej, największemu eksporterowi ropy na świecie, który w 2013 roku uzyskał za ropę 274 miliardy dolarów. Arabia Saudyjska – pustynny kraj, z 29 milionami mieszkańców – nie ma do zaoferowania światowej gospodarce nic oprócz ropy naftowej, a z PKB równym 750 miliardów dolarów ma gospodarkę o 50% większą niż Polska i prawie dwukrotnie większy dochód przypadający na mieszkańca.

Jednak szczególnie wielkie przychody z eksportu osiągają kraje o niewielkiej liczbie ludności i potężnych zasobach ropy czy gazu. W przeliczeniu na jednego mieszkańca mikroskopijny Katar zyskuje rocznie 40 tysięcy dolarów, Kuwejt – 30 tys., Emiraty Arabskie – 9 tysięcy. Kraje te osiągnęły najwyższy światowy poziom dobrobytu wyłącznie dzięki złożom ropy i gazu. Ta fontanna tryskająca pieniędzmi wyraża się ogromną nadwyżką na rachunku bieżącym wymiany międzynarodowej.

Jeśli dodać do tego grona Rosję i Norwegię, ich łączne nadwyżki handlowe są większe niż krajów azjatyckich, czerpiących zyski z produkcji i eksportu dóbr przemysłowych. Na Bliskim Wschodzie i w rajach naftowych ma miejsce eksplozja bogactwa na niespotykaną skalę, pochodząca z dochodów eksportowych najcenniejszego surowca świata. Ma ona swoje źródła w dwóch wydarzeniach z początku lat 70. zeszłego wieku – upadku Bretton Woods i odzyskaniu przez kraje arabskie władzy nad swoimi surowcami.

15 sierpnia 1971 roku prezydent USA Richard Nixon zatrzasnął „złote okno”ogłaszając, że państwa (zwłaszcza Francja), domagające się wymiany dolarów z nadwyżek handlowych na złoto po 35 dolarów za uncję, nie mogą już na to liczyć. Było to faktyczne ogłoszenie niewypłacalności Stanów Zjednoczonych Ameryki i zakończenie epoki układu z Bretton Woods, w której dolar był trwale powiązany ze złotem, a waluty innych krajów były wymieniane na dolara po sztywnych kursach. To także koniec epoki stałych kursów walut, cen surowców i wymiany handlowej, których stabilność uważano za niezbędny warunek rozwoju gospodarczego.

Tym, którzy zgromadzili w dolarze rezerwy, Biały Dom złożył propozycję nie do odrzucenia – wprowadzenia 10-procentowych ceł chroniących amerykański rynek oraz osłabienia ich walut wobec dolara. W grudniu 1971 grupa G-10, najbardziej uprzemysłowionych państw świata, zgodziła się na takie właśnie warunki. Ten Smithsonian Agreement został przez Richarda Nixona określony jako „największe porozumienie monetarne w historii świata”.

Po 15 sierpnia 1971 r. nastąpiła nowa era, w której Ameryka cieszyła się wobec reszty świata nadmiernym, czy wręcz „bezwstydnym”, przywilejem („exorbitant privilège” według określenia Francuzów). Dolar stał się pieniądzem fiducjarnym (fiat currency), którego wartość była oparta na zaufaniu do emitenta, a nie na jego pokryciu w wartościach materialnych takich jak złoto. Ameryka zaś weszła w długi okres zawirowań gospodarczych trwający ponad 20 lat, kiedy to każdego roku wartość dolara spadała.

Drugim istotnym źródłem powstania systemu petrodolarów było odzyskanie przez kraje Bliskiego Wschodu władzy nad złożami, zarządzanymi wcześniej przez zachodnie koncerny naftowe, które w efekcie decydowały o cenie ropy, jedynie informując o niej kraje, w których eksploatowały swoje złoża. Dobrze odzwierciedlała ten mechanizm jego nazwa – „posted prices” (ceny wysłane). Państwa, które odzyskały swoją własność, uzyskały dzięki temu możliwość samodzielnego ustalania cen ropy. Aby zwiększyć dochody, państwa OPEC zdecydowały się na czterokrotny wzrost ceny – z ówczesnych 3 dolarów za baryłkę do 12 dolarów. Decyzja ta wynikała również z szybkiej dewaluacji dolara (po zamknięciu „złotego okna”), powodującej gwałtowny spadek siły nabywczej zysków otrzymywanych ze sprzedaży ropy.

Skokowy wzrost kosztów ropy spowodował kryzys gospodarczy na skalę światową. Państwa bogate, płacąc wyższe rachunki za jej import, wyhamowały na wiele lat swój rozwój gospodarczy. Jednak ich nie dotknęło to tak mocno jak kraje biedniejsze, przeznaczające znacznie większą część swoich wydatków na zakup surowców. Wyższe rachunki za ropę, które były nie do uniknięcia, jeśli gospodarka miała normalnie funkcjonowała, spowodowały poważne zadłużenie. Była to dramatyczna dekada dla krajów Trzeciego Świata, a dodatkowo susza stulecia w latach 1974-75 zmusiła je do importu żywności z Europy po wysokich, wręcz spekulacyjnych, cenach.”

źródło: szczesniak.pl

część 2…

podobne: Rosjanie poczuli międzynarodową izolację, ale są gotowi na wyrzeczenia. Niezależny Portal Finansowy: Co się dzieje z cenami ropy? oraz: Thierry Meyssan: Wątek ropy i gazu w walce z Państwem Islamskim. Paul Craig Roberts: Czy Rosja i Chiny czekają na moment, kiedy jedyną opcją będzie wojna? i to: Jak nie kijem go to marchewką. Ropa w zamian za zniesienie sankcji czyli… Iran po stronie zachodu.  polecam również: Złoty parytet czyli… cynik9 o „London Gold Pool” (rocznica kolapsu)

petrodolar (dolar, ropa)

Advertisements

4 comments on “Andrzej Szczęśniak: Jak powstały petrodolary.

  1. Pingback: Rezolucje, obniżanie rankingów, i nadpodaż surowca (na polityczne zamówienie?) czyli „Wojny Finansowe” na przykładzie Rosji. | Łódź Odysa

  2. Pingback: Od standardu złota do pieniądza fiducjarnego. Realny stan gospodarki USA, Teksas żąda od FEDu zwrotu złota, o cynicznych Grekach i ekspansji Chin. Czy świat finansów (a za nim cywilizacji zachodu) chyli się ku upadkowi? Polska na jedwabnym szlaku.

  3. Pingback: Tania ropa: dla jednych szansa dla innych kłopot, petrolandy walczą o przetrwanie. Nord Stream 2 kontra dywersyfikacja, który projekt upadnie? Połączenie elektroenergetyczne z Litwą rozpoczyna pracę. Bezpieczeństwo energetyczne Polski w kontekści

  4. Pingback: Od wielkości do śmieszności czyli… różnica między powagą Wielkiej Brytanii a Polski w UE. Czym jest londyńskie „City”, Europa dwóch prędkości i „Exchange Stabilization Fund”. Gdy światem rządzą banksterzy i gang

Dodaj komentarz (byle bez epitetów i wulgaryzmów)

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s